Γ. Μαντούσης: Ένα απολογισμός της προ ενός έτους σεισμοδιέγερσης

  “ΠΡΙΝ ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ . Ένας μικρός απολογισμός , μετά τους περσινούς σεισμούς. Είναι γεγονός ότι η περσινή σεισμική δραστηριότητα, μας ανησύχησε. Όμως στην πραγματικότητα ούτε ένα ποτήρι δεν έσπασε, ούτε ένας σοβάς δεν έπεσε! Τα αίτια της σεισμικής ακολουθίας, θεωρώ ότι πλέον έχουν γίνει γνωστά, με τους ειδικούς επιστήμονες να ασχολούνται με αυτά, αλλά και γενικότερα με την παρακολούθηση του μάγματος, των ηφαιστείων μας και των σεισμικών ακολουθιών. Εμείς ας ασχοληθούμε με τα πιο απλά, μα σοβαρά θέματα. Θα σταθώ στα τρία σημαντικότερα ζητήματα:

1. Το κυρίαρχο που προέκυψε είναι, το ΤΙ ΜΕΛΛΕΙ ΓΕΝΕΣΘΑΙ σε μια μεγάλη σεισμική δόνηση ή ακόμα και σε μία -έστω και μακροπρόθεσμα και αναμενόμενη- ηφαιστειακή έκρηξη και πως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Ας δούμε τους άξονες, που είναι η βάση αντιμετώπισης σε μια τέτοια περίπτωση: •εκκένωση •περίθαλψη και •στέγαση Κατ´ αρχήν, υφίσταται ένα αρκούντως επαρκές σχέδιο (ΤΑΛΩΣ), που προβλέπει τις ενέργειες (προκαταρκτικές και επί του πεδίου) σε μια τέτοια κατάσταση, το οποίο όμως πρέπει να είναι στην πρώτη γραμμή και λειτουργικό και όχι ξεχασμένο στο συρτάρι. Το σχέδιο αυτό, καταρτίστηκε από την ανάγκη αντιμετώπισης της έκτακτης κατάστασης, λόγω ηφαιστειακής έκρηξης (που όμως περιλαμβάνει και την περίπτωση του μεγάλου σεισμού, σε συνδυασμό με το σχέδιο ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ), αλλά για να καταστεί αποτελεσματικό, είναι απαραίτητη η ύπαρξη υποδομών (με κυριότερη την ύπαρξη λιμένος) και η ύπαρξη προβλέψεων σε τακτικό επίπεδο των επιβαλλόμενων ενεργειών ως προς την προστασία κατοίκων και επισκεπτών (με μνημόνια εμπλεκομένων). – Ας δούμε τι συμβαίνει στην πραγματικότητα, κατά άξονα :

•ΕΚΚΕΝΩΣΗ. Πρόβλεψη υπάρχει για την εκκένωση των πληγηθεισών περιοχών, σε τοπικό επίπεδο. Δηλαδή για την εκκένωση των αστικών περιοχών, που θα πληγούν, σε χώρους ανοιχτούς . Απαιτείται οργάνωση και εκπαίδευση του πληθυσμού και των επιχειρήσεων. Εφικτό και σχετικά εύκολο! Για την εκκένωση όμως του νησιού, εάν αυτό απαιτηθεί; Ουδεμία δυστυχώς υποδομή, παρά μόνο προσμονή υλοποίησης, από υποσχέσεις διάσπαρτες για λιμάνι και μώλους διαφυγής. Μετά από ένα χρόνο, ούτε καν ο μώλος στην Βλυχάδα ξεκίνησε, αλλά ούτε και η προβλήτα στον Μονόλιθο.Προσωπικά περί των μώλων διαφυγής ή προβλητών, έχω σοβαρές αμφιβολίες για την προσφορά τους στην εκκένωση του πληθυσμού. Το ορθότερο θα είναι να τους λέμε μώλους προσέγγισης για παροχή υλικοτεχνικής υποστήριξης προς τους πληγέντες. Η αμφισβήτησή μου στηρίζεται στην παραδοχή ότι θα πρέπει κατά τον χρόνο, που θα απαιτηθεί να γίνουν προσδέσεις πλοίων, να υπάρχει θαλάσσια νηνεμία, αφού οι μώλοι- προβλήτες, χωρίς κυματοθραύστες, είναι εκτεθειμένοι στις καιρικές συνθήκες. Και επιπλέον, με ποιά οδική επάρκεια θα γίνει η εκκένωση; Φανταστείτε 25.000 άνθρωποι και ενδεχομένως οι διπλάσιοι (αν το συμβάν επέλθει την θερινή περίοδο), να προστρέχουν πανικόβλητοι για διαφυγή από το νησί, τί κυκλοφοριακό κομφούζιο θα δημιουργηθεί προς τα σημεία εκκένωσης! Ουσιαστικά λοιπόν, είναι ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ η σχεδίαση για ολική εκκένωση του νησιού.

•ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ Ας πούμε ότι εδώ τα πράγματα είναι κάπως καλύτερα. Έχουμε την τύχη να υφίσταται και να λειτουργεί νοσοκομειακή μονάδα στο νησί. Με τις μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό, αλλά επαρκές σε υλικοτεχνική υποδομή. Υποτίθεται οτι στην περίπτωση, που απαιτηθεί, θα ενισχυθεί εκτάκτως. •ΣΤΕΓΑΣΗ Σε όλες σχεδόν τις περιοχές, που απαιτήθηκε έκτακτη στέγαση λόγω σεισμού, η πολιτεία προσέτρεξε και κάλυψε τις ανάγκες, άσχετα αν μετά ξεχνάει τους πληγέντες σε σκηνές ή κοντέινερς επι ετών! 2.Ένας άλλος σημαντικός τομέας , είναι η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ διαχείριση. Σοβαρή ενημέρωση, επικοινωνία με επαγγελματισμό. Δυστυχώς στην περίπτωσή μας, το μόνο που είδαμε ήταν από την πλευρά της κεντρικής κυβέρνησης ένα επικοινωνιακό σόου , από την πλευρά της τοπικής αυτοδιοίκησης πλήρη ανυπαρξία και από την επιστημονική κοινότητα , εκτός ελαχίστων σοβαρών τοποθετήσεων, ένα αγώνα δρόμου κατάληψης θέσης μπροστά στην κάμερα, για το κέρδος της δημοσιότητας (και έτσι ίσως να πάρουμε κανένα πρόγραμμα ή καμμιά μελέτη!).

Η αποστολή δύναμης ΕΜΑΚ και σκύλων, απαραίτητη. Η στέγασή τους σε κεντρικό σημείο του νησιού, καταστροφική. Δόθηκε το έναυσμα του φόβου και του πανικού. Οι ειδικοί σκύλοι αμέσως δημιούργησαν την εικόνα της έρευνας ανάμεσα σε ερείπια! Η απόβαση του κυβερνητικού κλιμακίου, με επικεφαλή μάλιστα τον πρωθυπουργό της χώρας, έδειξε την συμπαράσταση στους κατοίκους, αλλά έδειξε και φόβο για επικείμενη καταστροφή. Θα υπήρχε εξισορρόπηση μόνο με την παράλληλη έναρξη των εργασιών στις ελλειμματικές υποδομές, αλλά δυστυχώς όταν η πίεση μειώθηκε για την κυβέρνηση, οι ελπίδες μας για άλλη μια φορά, αποδείχθηκαν φρούδες! Σε επίπεδο επικοινωνίας, όπως προβλέπεται και από το σχέδιο ΤΑΛΩΣ, αλλά και οι κανόνες διαχείρισης κρίσεων επιβάλλουν, απαιτείται η οργάνωση γραφείου τύπου, παράλληλα με το κέντρο επιχειρήσεων, τόσο σε κεντρικό επίπεδο, όσο και σε περιφερειακό, αλλά και σε τοπικό επίπεδο. Γιατί αυτό που ο φοβισμένος κάτοικος, αλλά και όλη η ανθρωπότητα ( αφού το ζήτημα αφορούσε το παγκοσμίου φήμης νησί) παρακολουθούσε , ήταν ένα αλαλούμ δηλώσεων!

3.Σε ένα τόπο, που ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ αποτελεί σχεδόν τον αποκλειστικό οικονομικό βραχίονα, όλα τα παραπάνω έδρασαν σωρευτικά, για να παγώσει σε ένα σημαντικό βαθμό, η διάθεση του υποψήφιου τουρίστα, που ήδη έβλεπε με καχυποψία τα δημοσιεύματα περί υπερτουρισμού και έλλειψης υποδομών. Δημιουργήθηκε ανασφάλεια! (Τρίπτυχο: Υπερτουρισμός +Έλλειψη Υποδομών +Σεισμική Δραστηριότητα Παρατεταμένη =Ανασφάλεια). Και πότε; Σε μια χρονική συγκυρία παγκόσμιας οικονομικής δυσπραγίας! Τελικά η Σαντορίνη στάθηκε όρθια, χωρίς ζημιές από την πρόσφατη σεισμική δραστηριότητα, αλλά μάλλον ζημιώνεται από την έλλειψη ορθολογικού οράματος, υπευθυνότητας και βούλησης των αρχόντων! Κλείνοντας χωρίς να θέλω να γίνω κινδυνολόγος, παρακολουθώντας όμως τις επιστημονικές έρευνες στο υποθαλάσσιο σύστημα της περιοχής μας, φοβάμαι ότι σύντομα θα έχουμε μια επανάληψη του σεισμικού φαινομένου, μικρότερο ή μεγαλύτερο.

Εύχομαι να μην συμβεί! ‘Ομως οφείλουμε όλοι μας να είμαστε προετοιμασμένοι και οι αρμόδιοι να σπεύσουν, ώστε η ανασφάλεια να εξαλειφθεί. Πλήρης προετοιμασία βάσει σχεδίου και δημιουργία των βασικών υποδομών, με κυρίαρχη αυτή την έναρξη κατασκευής λιμένος. Ίσως έχει φτάσει η στιγμή και οι δημότες, να σηκωθούν από τους καναπέδες τους! ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΜΑΝΤΟΥΣΗΣ Ταξίαρχος ΕΛΑΣ εα Πρώην Αντιδήμαρχος Θήρας”.