O ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 1956

O ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 1956

(Εργασία της μαθήτριας Βάνας Μάινα)

  1956_08Ήταν ένα συνηθισμένο πρωινό στη Σαντορίνη. Το ημερολόγιο έγραφε 9 Ιουλίου του 1956 και οι περισσότεροι κάτοικοι του νησιού, είχαν ξυπνήσει από τα χαράματα γιατί τους περίμενε μια ακόμα δύσκολη μέρα. Τις μέρες εκείνες τελείωναν το μάζεμα της τομάτας και όλοι έφευγαν από τα σπίτια τους με το πρώτο φως της ημέρας για να μπορέσουν να δουλέψουν στον κάμπο, προτού τους χτυπήσει ο καυτός ήλιος του καλοκαιριού. Στις 5:12 το πρωί συνέβη το κακό. Η γη άρχισε να χορεύει με τρελό ρυθμό και οι κάτοικοι τρομοκρατήθηκαν.  Οι περισσότεροι ήταν στα χωράφια, αλλά στα σπίτια, είχαν μείνει οι ηλικιωμένοι και τα πολύ μικρά παιδιά με τις μητέρες τους.

    Σε κάποια χωριά, όπως η Μέσα Γωνιά, το Μεγαλοχώρι, η Μεσαριά και τα Φηρά, η καταστροφή ήταν τεράστια. Πολλά σπίτια, έπεσαν καταπλακώνοντας όσους υπήρχαν μέσα και οι  τρομαγμένοι αγρότες έτρεχαν προς τα εκεί προσπαθώντας να σώσουν τους ανήμπορούς γέροντες, τα βρέφη και τις νεαρές μητέρες που είχαν μείνει για να τους φροντίζουν. Ο φόβος είχε κυριέψει τις καρδιές όλων, καμπαναριά των εκκλησιών είχαν καταρρεύσει με τρομερό κρότο και οι φωνές πόνου και απελπισίας υψώνονταν από παντού. Ο απολογισμός ήταν τραγικός. Μέσα σε ελάχιστα λεπτά, είχαν χάσει τη ζωή τους 48 άνθρωποι και στη Μεσαριά τα τέσσερα ανήλικα παιδιά της οικογένειας Τομάζου, είχαν αφήσει την  τελευταία τους πνοή κάτω από τα ερείπια.  Σύμφωνα με τις πρώτες επίσημες ανακοινώσεις υπήρχαν επίσης 15 βαριά τραυματίες και 50 ελαφρύτερα, ενώ οι υλικές καταστροφές ήταν ανυπολόγιστες.

  Καταστροφικό όμως ήταν αποτέλεσμα του σεισμού στην Ανάφη, όπου κατέρρευσε ή έπαθε ζημιές το 80% των σπιτιών και το 90% των εκκλησιών, ενώ το παλιρροιακό κύμα (τσουνάμι) χτύπησε με ορμή το λιμάνι των Καταπόλων στην Αμοργό, βυθίζοντας πάρα πολλές βάρκες και καΐκια.

Παγκόσμιο σοκ από τον όλεθροΣΕΙΣΜΟΣ     1956

  Η είδηση της καταστροφής, άφησε άφωνη την Ελλάδα. Τα ραδιόφωνα μετέδιδαν συνεχώς ειδήσεις και εκκλήσεις για βοήθεια και οι εφημερίδες μιλούσαν για μια τεραστίων διαστάσεων τραγωδία. «Η Σαντορίνη, το στολίδι των Κυκλάδων, κείται εις σωρόν ερειπίων παρουσιάζουσα όψιν Νεκροπόλεως» γράφει ο πρωτοσέλιδος τίτλος  της εφημερίδας «Σαντορίνη, 5 Αυγούστου 1956, ενώ το θέμα προκαλεί μεγάλη διεθνή συγκίνηση.

Χαρακτηριστικό του μεγάλου ενδιαφέροντος είναι το γεγονός πως ο τότε βασιλιάς Παύλος και η Βασίλισσα Φρειδερίκη, έφτασαν μέσα σε λίγες ώρες στο νησί για να δουν από κοντά τα σημάδια της τεράστιας καταστροφής και να εμψυχώσουν τους κατοίκους. Ταυτόχρονα, ο Ερυθρός Σταυρός άρχισε να συγκεντρώνει φάρμακα, τρόφιμα και εφόδια που έφταναν στη Σαντορίνη με πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ όσα πολεμικά σκάφη των ΗΠΑ και της Αγγλίας βρίσκονταν στη Μεσόγειο, τέθηκαν σε ετοιμότητα για να βοηθήσουν αν χρειαστεί.. 

Αλλά και οι ξένες εφημερίδες είχαν συνεχείς ανταποκρίσεις, δημοσιεύοντας  πολλές συγκλονιστικές περιγραφές και εντυπωσιακές φωτογραφίες που αποτύπωναν το μέγεθος της τραγωδίας.

Όπως έλεγαν οι επιστήμονες της εποχής, το μέγεθος του σεισμού αντιστοιχούσε με την έκρηξη από 10.000 βόμβες και για πολλές μέρες οι στρατιώτες προσπαθούσαν να βρουν επιζώντες κάτω από τα ερείπια. δύσκολες ώρες μετά το σεισμό.Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΧΑΛΑΣΜΟΥ

  Μετά το αρχικό σοκ και το θρήνο, άρχισαν τα πρακτικά προβλήματα των κατοίκων. Τα περισσότερα σπίτια είχαν καταστραφεί και παρότι ήταν καλοκαίρι, έπρεπε όλος αυτός ο κόσμος να βρει στέγη και παράλληλα να οργανωθούν συσσίτια και υπαίθρια νοσοκομεία. Ο Ερυθρός Σταυρός, έστελνε συνεχώς τρόφιμα και φαρμακευτικό υλικό. Οι Σαντορινιοί της Αθήνας, έκαναν εράνους ενώ πολλοί ακόμα έλληνες και ξένοι πρόσφεραν χρήματα και εφόδια. Με τη βοήθεια των στρατιωτών που είχαν φτάσει, στήθηκαν τα πρώτα αντίσκηνα και άρχισε να οργανώνεται η ζωή στο κατεστραμμένο νησί.

Η ελληνική κυβέρνηση έστειλε στο νησί όλα τα ελαφρά σκάφη του στόλου και λίγες μέρες αργότερα ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, έφτανε στην Περίσα με αντιτορπιλικό. Περιοδεύοντας στο τοπίο του χαλασμού, υποσχέθηκε στους κατοίκους, ότι θα τους δοθεί κάθε δυνατή βοήθεια και ότι θα δοθεί άμεσα εντολή για ανοικοδόμηση.

  Την ανοικοδόμηση του νησιού ανέλαβε ο νεαρός Αρχιτέκτονας Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας, με τη βοήθεια της στρατιωτικής ΜΟΜΑ (Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκρότησης). Μια από τις πρώτες αποφάσεις, ήταν να «μετακομίσει» το χωριό της Μέσα Γωνιάς στην περιοχή που είναι σήμερα: το Καμάρι. Φτιάχτηκαν αμέσως θολωτά σπίτια, στάβλοι, δημόσια κτίρια και σχολεία και μέσα σε τέσσερα χρόνια, η Σαντορίνη, είχε αλλάξει μορφή, χωρίς όμως να εξαφανιστούν ποτέ τα σημάδια της καταστροφής από τις καρδιές και τη μνήμη των ανθρώπων.

Οι κοινωνικές συνέπειες του σεισμού1956_02

  Ο σεισμός των 7,8 Ρίχτερ, δεν ήταν απλά μια απίστευτη τραγωδία που βύθισε στο πένθος την Ελλάδα. Ήταν μαζί και ένα γεγονός που κυριολεκτικά ερήμωσε τη Σαντορίνη. Κατατρομαγμένοι οι κάτοικοι του νησιού, άρχισαν να μεταναστεύουν μαζικά στην Αθήνα και πολλοί από αυτούς, ξεπούλησαν όσο-όσο τις περιουσίες τους. Η καλλιέργεια της τομάτας και της φάβας, σχεδόν εγκαταλείφθηκαν ενώ η παραγωγή κρασιού που κάποτε ήταν το καμάρι του νησιού, μειώθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό. Μόνο όταν ξεκίνησε ο τουρισμός, άρχισαν σιγά-σιγά να επιστρέφουν οι Σαντορινιοί και πολλοί από αυτούς να επισκευάζουν τα σπίτια τους που παρέμεναν ερειπωμένα από εκείνο το τρομερό πρωινό της 9ης Ιουλίου 1956. Οι μνήμες πάντως του σεισμού, είναι ακόμα και σήμερα ζωντανές και οι κάτοικοι του Καμαριού, διοργανώνουν κάθε χρόνο μια εκδήλωση που γίνεται κάτω από το μικρό ναό του Αγίου Παγκρατίου, ο οποίος χτίστηκε σε ανάμνηση εκείνης της φοβερής μέρας.

  Ο λόγος που διάλεξα αυτό το ιστορικό θέμα, είναι επειδή κατάγομαι από το Καμάρι, όπου οι μνήμες του σεισμού είναι ανεξίτηλες στις καρδιές των κατοίκων. Ακόμα και το ίδιο το χωριό, είναι αποτέλεσμα αυτής της μεγάλης καταστροφής, επειδή δημιουργήθηκε αμέσως μετά, όταν οι παλιοί κάτοικοι αποφάσισαν να φύγουν από το κατεστραμμένο χωριό της Μέσα Γωνιάς και να φτιάξουν τα σπίτια τους κοντά στη θάλασσα. Κάθε χρόνο, οι παππούδες και οι γιαγιάδες του χωριού, θυμούνται με φρίκη, εκείνη τη μέρα που βύθισε στο πένθος ολόκληρο το νησί και άλλαξε την ιστορία του.

  

Ευχαριστίες

  Θέλω να ευχαριστήσω πολύ τον κ. Δημήτρη Πράσσο, δημοσιογράφο στο κανάλι ΖΕΥΣ, το Ραδιοσταθμό Τοπ Μέλοντι 104.9 fm και την εφημερίδα «Θηραϊκά Νέα». Η βοήθειά του ήταν πολύτιμη, γιατί μου έδωσε πληροφορίες, υλικό και φωτογραφίες και με βοήθησε στη δημιουργία αυτής τις εργασίες, δίνοντάς μου και συμβουλές για το πώς παρουσιάζουμε ένα θέμα.

  Ευχαριστώ τον ιδρυτή του «Λαογραφικού Μουσείου -Εμμανουήλ Λιγνός» για το καταπληκτικό υλικό που βρήκαμε ψάχνοντας στοιχεία και ελπίζω να δοθεί σύντομα η ευκαιρία, όλη η τάξη μας να επισκεφτεί το πολύ ενδιαφέρον Μουσείο του.

  Επίσης το κανάλι ΖΕΥΣ ΤV, για το υλικό από τις εκπομπές του που χρησιμοποίησα στην εργασία μου.

  Ευχαριστώ την καθηγήτριά μου κ. Διονυσία Μαργαρίτη που μας έδωσε την ευκαιρία να γράψουμε για το νησί μας και την ιστορία του.

  Θέλω τέλος να ευχηθώ κανένας από εμάς, να μη ζήσει τέτοιες φρικτές στιγμές στη ζωή του. 

Πηγές

Πράσσος Δημήτρης. «Ρεπορτάζ από το παρελθόν. Σαράντα οχτώ χρόνια απόν καταστροφικό σεισμό». Άρθρο Κοινή Γνώμη 12/7/2004. Σύρος, Κυκλάδες.

Πράσσος Δημήτρης.»Η επέτειος του σεισμού» Άρθρο Κοινή Γνώμη 10/7/2007. Σύρος, Κυκλάδες.

Πράσσος Δημήτρης: «Τυποκυκλάδες» Στήλη Κοινή Γνώμη. 24/7/2010. Σύρος. Κυκλάδες

Ιωάννη Μιχαήλ Δανέζη. Σαντορίνη. Θήρα, Θηρασιά, Ασπρονήσι, Ηφαίστεια. Συλλογικός τόμος. Επιμέλεια Εμμανουήλ Λιγνού Εκδόσεις Αδάμ. 2001. Αθήνα.

Αντωνίου Μιχαήλ Δανέζη. Σαντορίνη. Θήρα, Θηρασιά, Ασπρονήσι, Ηφαίστεια. Συλλογικός τόμος. Επιμέλεια Εμμανουήλ Λιγνού 1971. Αθήνα.

Δημήτρη Ταλιάνη- Κικής Μπίρταχα. «Σαντορίνη και η θάλασσα, έτεκε γην». Επιμέλεια Αθηνά Δούντση. Σύμβουλος Έκδοσης Εμμανουήλ Λιγνός. Εκδόσεις «Τοπίο». Αθήνα. 1998.