ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: Οδικό δίκτυο «Αεροδρόμιο – Οία».

Η ιστοσελίδα, έλαβε Δελτίο Τύπου από πολίτες που αυτοπροσδιορίζονται ως «Ομάδα προσφυγόντων στο Συμβουίο της Επικρατείας». Αφορά στο δρόμο Αεροδρομίου- Οίας, θέμα υπαρκτό   και ως εκ τούτου  το κεέιμενο με τις αντιρρήσεις των πολιτών δημοσιεύεται αυτούσιο επειδή εμπλουτίζει τη συζήτηση για ζητήματα του νησιού.

 

«ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

Ομάδα προσφυγόντων

στο ΣτΕ.

Σαντορίνη  26.3.2014

 

Τις τελευταίες μέρες ξεκίνησε, ή καλύτερα η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου θέλησε να δείξει ότι «ξεκίνησε», το έργο «Οδικό δίκτυο Αεροδρόμιο-Φηρά-Βουρβούλο-Οία μήκους περίπου 8.874,26 μ και συνδετήριων οδών περίπου 3.907,18μ του δήμου Θήρας και κοινότητας Οίας», παραβιάζοντας κάθε κανόνα πολιτικής και πολιτισμικής δεοντολογίας και ηθικής, αλλά και περιβαλλοντικής πρακτικής!

Είναι γνωστό ότι για το έργο αυτό αναμένεται η απόφαση του Συμβουλίου Της Επικρατείας επί της Αίτησης Ακύρωσης του έργου, που εξετάσθηκε τον Νοέμβριο του 2013, και μάλιστα έγινε δεκτή Αίτηση Αναστολής του έργου από το καλοκαίρι του 2013!

Δεν έγινε ποτέ Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (Σ.Π.Ε.), που πραγματοποιείται πριν από την έγκριση ενός σχεδίου ή προγράμματος, με σκοπό να ενσωματώνεται η περιβαλλοντική διάσταση πριν την υιοθέτησή του.

Αναφορικά με την Σκοπιμότητα του έργου, για τον Βασικό Άξονα Αεροδρόμιο – Οία , χωρίς ΚΑΝΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ και με παντελή έλλειψη σχετικών αναγκαίων στοιχείων χωρίς ΚΑΝΕΝΑ ΕΙΔΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ της Οίας η μελέτη διατυπώνει το συμπέρασμα για την αναγκαιότητα ενός τόσο σημαντικού έργου.

Σε ότι αφορά τον “ αναπτυξιακό χαρακτήρα “ του έργου είναι προφανές και κοινά παραδεκτό , ότι σύμφωνα πλέον με τις σύγχρονες αντιλήψεις , σε επίπεδο εθνικό αλλά και Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι κενός λόγος αν δεν εξασφαλίζεται πρώτα η αειφόρος ανάπτυξη και μία υψηλού επιπέδου προστασία του περιβάλλοντος. Στην περίπτωση της Σαντορίνης και ειδικότερα σε ότι  αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από το σχεδιαζόμενο έργο καμία προσέγγιση δεν έγινε της έννοιας της Ολικής Οικονομικής Αξίας του περιβαλλοντικού αγαθού.

Το ΠΔ 144/2012 για τη Σαντορίνη εκδόθηκε με αποκλειστικό γνώμονα την προστασία ενός μικρού νησιού που πρέπει να τελεί υπό ιδιαίτερο καθεστώς ήπιας διαχείρισης και ανάπτυξης ( η οποία και μόνο τυγχάνει βιώσιμος )  και συγκεκριμένα με γνώμονα την προστασία της μοναδικότητας του φυσικού κάλλους της Θήρας και των ιδιαίτερων αγροτικών της προϊόντων στοιχεία που καταφανώς παραγνωρίζει η μελέτη του έργου και τούτο διότι :

– Το πλάτος του δρόμου, ενώ δήθεν περιορίζεται στα 6.25 μ, η ζώνη απαλλοτρίωσης φτάνει τελικά τα 18 μ. , έκταση που καταδεικνύει ότι η επέμβαση που πρόκειται να γίνει αφορά σε δυσανάλογα μεγάλο μέρος του μικρού, από τη φύση του, πλάτους του νησιού.

– Από τα 12.781,44 συνολικά μέτρα του έργου, μόνο το 35% των χαράξεων συμπίπτει με τις υφιστάμενες. Το έργο μόλις σε τμήμα μήκους 950 μ. ακολουθεί τη χάραξη υφιστάμενων χωματόδρομων και σε τμήμα μήκους 3.505 μ. ακολουθεί τη χάραξη υφιστάμενων ασφαλτόδρομων . Όλη η υπόλοιπη χάραξη είναι νέα  με τα ορύγματα να φθάνουν τα 10 μέτρα (ύψος 4 ορόφων) και  παρόλο που το έργο «στοχεύει σε χάραξη που να συμπίπτει με υφιστάμενους δρόμους ή μονοπάτια, προσαρμοσμένη στο φυσικό έδαφος».

– Σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και το κεφάλαιο με τίτλο «ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΧΩΜΑΤΙΣΜΩΝ», για την υλοποίηση του έργου προβλέπεται «όγκος ορυγμάτων  118.850 κ.μ. και όγκος επιχωμάτων 136.040 κ.μ.», συνολικά δηλαδή θα μετακινηθούν και τελικά να καταστρατηγηθούν 254.890 κ.μ. (21.240 φορτηγά) πολύτιμης θηραϊκής γης .

– Ο βασικός άξονας του έργου και η Περιφερειακή οδός Φηρών θα λειτουργήσουν ως φράγμα για το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής. Τέμνεται κάθετα πλήθος μεγάλων ρεμάτων παροδικής ροής κάποια από τα  οποία εμφανίζουν αξιόλογο βάθος κι ενδέχεται μελλοντικά να έχουμε φαινόμενα όπως τα προσφατα τραγικα στη Ρόδο , όπου καταλογίζονται τεράστιες ευθύνες στην Περιφέρεια.

– Ως προς τις χρήσεις γης και ενώ σκοπός είναι «η μικρότερη δυνατή κατάληψη γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας», τα έργα διάνοιξης του Βασικού Άξονα και των λοιπών οδών του οδικού δικτύου  διέρχονται συνολικά από 3.375 μ. περίπου καλλιεργειών -κυρίως αμπελιών: απαλλοτριώνονται άμεσα τουλάχιστον 112 αμπελώνες και καταστρέφονται τουλάχιστον 67.225 τμ. από τους αμπελώνες ονομασίας προέλευσης. Σημειωτέον ότι ο αμπελώνας της Σαντορίνης αποτελεί σήμερα τον πιο παραδοσιακό αμπελώνα της Ελλάδας και προτείνεται προστασία του από την UNESCO ως «πολιτιστικής κληρονομιάς» και «μουσείου καλλιέργειας».

Ο βασικός άξονας του έργου θα είναι ορατός από τους οικισμούς Καρτεράδου, Φηρών και Βουρβούλου που βρίσκονται σε υψηλότερη σχετικά θέση από αυτόν και αναγκαστικά θα ενσωματωθεί οπτικά ,  με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το μοναδικό στον κόσμο τοπίο της Σαντορίνης που αποτελεί προστατευόμενο αγαθό (ΣτΕ 492/81).

Η εκτίμηση ειδικών επιστημόνων( Μελέτη  ελέγχου περιβαλλοντικών επιπτώσεων εκπονηθείσα  από  τους Αλέξανδρο Αρωνίδη – Διπλωμ. Αρχιτέκτονα Μηχανικού Ε.Μ.Π  και Βασίλειο  Γκορίτσα , Πτυχ. Περιβαλλοντολόγο Πανεπιστημίου Αιγαίου – Διπλωμ. Συστημάτων Διαχείρισης Ενέργειας και Προστασίας Περιβάλλοντος  και γνωμοδότηση  των Κώστα Μωραίτη , Αρχιτέκτονα Ε.Μ.Π Καθηγητή Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου και Βασίλη Αρωνίδη Αρχιτέκτονα ΕΜΠ ), είναι ότι  το έργο είναι μία τεράστια επιβολή στη φύση, μία άνευ προηγουμένου διατάραξη και βιασμός της θηραϊκής γης.

Η οδική αρτηρία «Αεροδρόμιο-Φηρά-Βουρβούλο-Οία Ν. Θήρας» για άγνωστη μέχρι στιγμής αιτία προκηρύσσεται εν τέλει με το ήμισυ του αρχικού προϋπολογισμού των 16.500.000€ , προκηρύσσεται δηλαδή με 7.650.000,00€ χωρίς ΦΠΑ (ήτοι με 8,874.000.00 € με ΦΠΑ), αιφνίδια τροποποίηση που, σε συνδυασμό με τις ελλείψεις-παρατυπίες , καταδεικνύει την προχειρότητα με την οποία σχεδιάστηκε ένα τόσο μεγαλόπνοο σχέδιο .

Ο προϋπολογισμός του έργου μειώνεται στο ήμισυ, χωρίς να μειώνεται η έκταση/το αντικείμενό του. Με το ήμισυ των κονδυλίων είναι περισσότερο από βέβαιο ότι δεν θα εκπληρωθεί ο με αριθ. 1.3 όρος της 24609/15953/12.10.2010 Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για την «κατά προτεραιότητα εξασφάλιση των απαιτούμενων δαπανών από τις πιστώσεις για τα έργα προστασίας του περιβάλλοντος (έργα φύτευσης αποκατάστασης χλωρίδας κλπ)».

Η εγκεκριμένη μελέτη πάσχει σοβαρά από ανεπάρκεια , γεγονός που θα οδηγήσει μετά  βεβαιότητας σε αδυναμία εφαρμογής της μελέτης εξ αρχής ή σε επικίνδυνη αστοχία αυτής αν πάραυτα εφαρμοσθεί ως έχει.

Έτσι για παράδειγμα η χάραξη δρόμων που τέμνουν κάθετα υπάρχοντα μεγάλα ρέματα και κατασκευάζονται με τεράστια επιχώματα ύψους 10 μ. και άνω μέσα στην κοίτη του,  αποτελούν  επικίνδυνα «φράγματα»  παρά την πρόβλεψη μικρών οχετών στη βάση τους για τη διέλευση των όμβριων υδάτων. Η τεχνική αυτή λύση , όπως προτείνεται γενικευμένα , σε όλες τις παρόμοιες περιπτώσεις  , δεν δύναται να αλλάξει με «μικροτροποποιήσεις» της εγκεκριμένης μελέτης , με συνέπεια οι όποιες τελικές λύσεις που θα προταθούν θα γίνει προσπάθεια να επιβληθούν ως υποχρεωτικές  και θα επιφέρουν μεγάλη καθυστέρηση  (λόγω εγκρίσεων κλπ.) στο έργο που θα επιβαρύνει πρόσθετα την τουριστική κίνηση για πολύ μεγαλύτερο χρόνο από τους 24 μήνες που προβλέπει η ανάθεση του έργου , όσον αφορά δε τον προϋπολογισμό του έργου λόγω των αναγκαστικών πλέον λύσεων , όπως προελέχθη , θα εκτιναχθεί στα ύψη , με πολύ σοβαρό κίνδυνο  το έργο να «μείνει στη μέση» λόγω αδυναμίας εξεύρεσης πόρων.

Ειδικότερα για τους αμπελώνες είναι άξιες αυτούσιου υπομνηματισμού οι ευθύβολες και επιστημονικά  άρτιες   απόψεις  που περιέχονται στην γνωμοδότηση του Κωνσταντίνου Λαζαράκη  , MasterofWine , Μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου των MastersofWine , Προέδρου του Επαγγελματικού Κέντρου Οίνου και Αποσταγμάτων, «Η σημασία της διάσωσης των αμπελώνων της Σαντορίνης για το τεράστιο οινικό ποιοτικό δυναμικό της και την προσέλκυση ποιοτικού τουρισμού»:

“ … Η Σαντορίνη, αυτή την στιγμή είναι , σε παγκόσμιο επίπεδο, το σπουδαιότερο όνομα του Ελληνικού κρασιού. Είναι ένας σπάνιος συνδυασμός :  εκπληκτικά κρασιά, με τα στοιχεία του ιδιόμορφου και μοναδικού τόπου που τα παράγει έντονα χαραγμένα πάνω στον χαρακτήρα τους , ενώ προέρχονται από ένα μέρος σπάνιας ομορφιάς. Δεν είναι τυχαίο πως τα κρασιά της Σαντορίνης έχουν την υψηλότερη μέση τιμή στις αγορές του εξωτερικού, από κάθε άλλη Ελληνική Ονομασία Προέλευσης… Ένα στοιχείο υψίστης σημασίας για την ποιότητα των κρασιών της Σαντορίνης είναι οι παλαιοί αμπελώνες του νησιού. Η Σαντορίνη έχει ευλογηθεί με ένα ιδιαίτερο έδαφος στο οποίο η φυλλοξήρα δεν μπορεί να εξαπλωθεί και συνεπώς η ηλικία ενός αμπελιού μπορεί να φτάσει σε επίπεδα που είναι αδύνατα σε άλλα σημεία του κόσμου…”.

“… Τα αμπέλια της Σαντορίνης θα έπρεπε να είναι παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO. Θα ΗΤΑΝ , αν δεν είχαν την ατυχία να βρίσκονται στην Ελληνική επικράτεια .  Κάθε ρίζα που σκοτώνεται δεν μπορεί να αναπληρωθεί – εκτός και αν φυτευτεί μια καινούργια ρίζα και περιμένουμε πάνω από εκατό χρόνια. Κάτι που επίσης μας φέρνει στο ακανθώδες ζήτημα της αναζήτησης γης στην Σαντορίνη για δημιουργία νέων αμπελώνων…”.

“… Το οδικό έργο όχι μόνο θα καταστρέψει αμπελώνες και θα διαγράψει μια για πάντα ένα τεράστιο οινικό ποιοτικό δυναμικό, αλλά θα αλλάξει την φύση του τοπίου. Εδώ, θα πρέπει να δούμε το κατά πόσον αυτό το έργο είναι έργο ανάπτυξης και , αν ναι , τι είδους ανάπτυξη μπορεί να μας φέρει…”.

«… κάθε έργο που στοχεύει στην διευκόλυνση της αύξησης του αριθμού των τουριστών , όπως το παραπάνω έργο , είναι άτοπο. Στην Ελλάδα δεν θέλουμε πιο πολλούς τουρίστες , θέλουμε ποιοτικούς τουρίστες. Θέλουμε τους τουρίστες που εκτιμούν το παραδοσιακό , το γευστικό, το σπάνιο, το όμορφο, ακόμη και αν τους πάρει λίγα παραπάνω λεπτά της ώρας να φτάσουν στην Οία. Αρκετά έχουμε βιάσει την Σαντορίνη. Ας δούμε τι μπορούμε να σώσουμε και πως θέλουμε να δούμε την Σαντορίνη μας σε μερικές δεκαετίες από σήμερα…».

Αναφορικά  με την παράμετρο «ποιοτικός τουρισμός» , ο  UNWTO (ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ)  επισημαίνει  ότι ποιότητα στον τουρισμό προϋποθέτει την αρμονική σχέση της τουριστικής δραστηριότητας με το ανθρώπινο και φυσικό περιβάλλον». Η ποιότητα και η βιωσιμότητα στον τουρισμό συνδέονται εγγενώς .Η ποιότητα του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος των τουριστικών προορισμών προστίθεται επάνω της , και αυτά μαζί αντιπροσωπεύουν τη συνολική ποιότητα της τουριστικής εμπειρίας σε μακροπρόθεσμη βάση.

Πέραν από τις βέβαιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις που αναπτύχθηκαν , το υπο υλοποίηση έργο εγκυμονεί σοβαρότατους κινδύνους ανεπανόρθωτης βλάβης του αγροτικού τοπίου του νησιού , το οποίο προσδιορίζει κοινωνικά και πολιτισμικά τον θηραικό τόπο , βλάπτοντας βάναυσα το δημόσιο συμφέρον.

Όπως επισημαίνεται,  μεταξύ άλλων ,  στην γνωμοδότηση  των Κώστα Μωραίτη Αρχιτέκτονα ΕΜΠ-Καθηγητή Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου  και Βασίλη Αρωνίδη Αρχιτέκτονα ΕΜΠ , το τοπίο της Σαντορίνης συνιστά διαχρονική κληρονομιά , προϊόν όχι μόνο φυσικής εξέλιξης αλλά και ανθρώπινης , πολιτισμικής προσπάθειας που έχει ενσωματωθεί μετά από αιώνες προσπάθειας  στην επιφάνεια του νησιού και η παρουσία του εμφανίζεται να συμπληρώνει την ηφαιστιογενή ποιότητα του τόπου , συγκροτώντας και αυτό μαζί με την ηφαιστιογενή γεωμορφολογία , ένα τοπίο παγκόσμια μοναδικό , γεγονός που υποχρεώνει τους κατοίκους και την επίσημη πολιτεία να επιδεικνύουν τον οφειλόμενο σεβασμό στο τοπίο που τόσα χρόνια τους χρηματοδοτεί , προσφέροντας επιπλέον , πέραν του οικονομικού κέρδους , υποδείγματα παλαιότερου πολιτισμικού ήθους.

Κι όπως με επιστημονική «αγανάκτηση» επισημαίνεται από τους γνωμοδοτούντες , η απαλλοτρίωση μέρους του αγροτικού τοπίου της Σαντορίνης δεν θέτει μόνο περιβαλλοντικά θέματα αλλά και θέματα πολιτισμικής φυσιογνωμίας , θέματα κατ΄ουσίαν  «πατροκτονίας»  , καθώς η αγροτική δραστηριότητα συμπυκνώνει σημαντικό μέρος της παράδοσης του τόπου , οι αμπελώνες δε , ως στοιχείο του τοπίου της Σαντορίνης ,  δεν αποτελούν απλά γενικευμένη έκφραση της πολιτισμικής επεξεργασίας της γης , όπως και συμπληρωματικό στοιχείο της μοναδικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής , αλλά επιπλέον αποτελούν , πολύ ειδικότερα , απόδειξη της μοναδικής οινοποιητικής κουλτούρας της Σαντορίνης , μέσω της οποίας , πολύ πριν  την σύγχρονη τουριστική της επιτυχία , προβαλλόταν εντός κι εκτός Ελλάδος κι εν κατακλείδι  ένα έργο υποδομής , όπως το προκηρυχθέν , δεν θα έπρεπε  σε καμμία περίπτωση να λειτουργεί καταστροφικά , αλλά θα έπρεπε με αποκλειστικό γνώμονα το δημόσιο συμφέρον , να αντιμετωπισθεί από την πολιτεία όχι ως ένα ακόμη έργο οδοποιίας  , αλλά ως έργο τοπιακής αρχιτεκτονικής .

Όλα αυτά έχουν τεθεί  υπ’όψιν της Δημοτικής αρχής και αυτή δεν θέλει να συζητάει για το θέμα. Η συζήτηση όμως ξεκίνησε από καιρό στην τοπική κοινωνία και θα εξαπλωθεί σε όλη την Ελλάδα αλλά και όλο τον κόσμο διότι αφορά στους πάντες! Το θέμα είναι να σταματήσουμε αμέσως τις μπουλντόζες».