ΑΚΡΩΤΗΡΙ: ΤΑ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΝ ΦΩΣ

ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

 

ακρωτηρι4οκτ1αΗ πρωτοβουλία της «Εστίας Πύργου», του «Cultural Village Santorini of the past» και του «Σελήνη», θα μπορούσε να εντάσσεται στις αξιέπαινες προσπάθειες αρχαιόφιλων ή απλά φιλότεχνων για τη στήριξη της αρχαίας κληρονομιάς. Αν όμως μπει κάποιος στα εργαστήρια της Ανασκαφής του Ακρωτηρίου, τότε αντιλαμβάνεται πως το αξιέπαινο μπορεί να αποδειχτεί σωτήριο και οι λόγοι για την «πανστρατιά για το Ακρωτήρι» να πολλαπλασιαστούν.

Ακρωτήρι, λεπτομέρεια τοιχογραφίας που βρίσκεται στο εργαστήριο

Ακρωτήρι, λεπτομέρεια τοιχογραφίας που βρίσκεται στο εργαστήριο

Είναι σαν να μπαίνει κάποιος σε μια χρονοθυρίδα και να ταξιδεύει στο παρελθόν, μέσα από ένα λαμπερό σύμπαν απίστευτης τέχνης, διασχίζοντας εκπληκτικούς αστερισμούς σπαραγμάτων που περιμένουν ένα επίπονο, κοπιώδες και δυνατό «γεννηθήτω» για να μετατραπούν σε γαλαξίες σπάνιας τέχνης και εκθαμβωτικής ομορφιάς. Μόνο, ένα παράδειγμα: πάνω στο πλαίσιο ανασύνθεσης τοποθετημένα στην αμμοδόχο (ένα στρώμα χοντρόκοκκης άμμου που διευκολύνει τη δουλειά του συντηρητή) βρίσκονται σπαράγματα τοιχογραφιών που σχηματίζουν μια εξαίσια σύνθεση από κόκκινες σπείρες οι οποίες βρέθηκαν στην Ξεστή ΙΙΙ. Στα ενδιάμεσα, λουλούδια με τόσο λεπταίσθητη κατασκευή και τόσο ζωντανά γαλάζια χρώματα που δε μαρτυρούν μόνο καλλιτεχνική αλλά και τεχνολογική δεινότητα οι οποίες φαντάζουν απίστευτες για ένα πολιτισμό που καταστράφηκε πριν από 3.600 χρόνια.

ακρωτηρι4οκτ1Και υπήρχαν δύο τρόποι δημιουργίας αυτού του εντυπωσιακού γαλάζιου: είτε με εισαγωγή από την Αίγυπτο (δείγμα της μεγάλης ναυτικής και εμπορικής ενασχόλησης των προϊστορικών κατοίκων) όπου κατασκευαζόταν με μια μυστική «συνταγή», είτε από τη χρήση ορυκτών, απόδειξη μιας βαθειάς γνώσης που υπηρετούσε την καλλιτεχνική ευαισθησία.

ΚΑΤΑΔΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Οι αρχαιολόγοι είναι ενθουσιασμένοι με τις τοιχογραφίες. Η πολιτεία, αδιαφορεί.

Οι αρχαιολόγοι είναι ενθουσιασμένοι με τις τοιχογραφίες. Η πολιτεία, αδιαφορεί.

Τα μάτια του σύγχρονου επισκέπτη γεμίζουν με θαυμασμό για τα αριστουργήματα που δημιούργησε ο αρχαίος καλλιτέχνης και που θα γέμιζαν ένα μουσείο μοντέρνας τέχνης όπου ελάχιστοι επισκέπτες θα μάντευαν πως πρόκειται για προϊστορικά έργα που ο ένας φυσικός όλεθρος, διέκοψε τον δημιουργικό οίστρο των τεχνιτών και τα έθαψε στην υπόλευκη σιωπή της ηφαιστειακής σποδού. Αν όμως κάποιος ρίξει μια ματιά στα κασελάκια που βρίσκονται δίπλα, η έκπληξη μεγαλώνει. Μικρά, μικροσκοπικά, σπαράγματα, ψηφίδες ενός απίστευτου παζλ περιμένουν το έμπειρο μάτι του αρχαιολόγου, την έμπνευση του συντηρητή και το δημιουργικό πείσμα των υπευθύνων της Ανασκαφής για να μετραπούν από σπασμένοι και «άχρηστοι σοβάδες», σε χάρμα ιδέσθαι.

Από αυτά τα σπαράγματα, ανασυντίθενται οι σπάνιας τέχνης τοιχογραφίες

Από αυτά τα σπαράγματα, ανασυντίθενται οι σπάνιας τέχνης τοιχογραφίες

Και η δουλειά, είναι δυσκολότερη απ’ όσο μπορεί να περιγραφεί. Ξεκινά με το μάζεμα υλικών που φαντάζουν «σκουπίδια» στα μάτια του αδαούς. Για τα υπόλοιπα γίνεται «αποτοίχιση» με χειρουργική ακρίβεια. Μετά, χρειάζεται ειδική συντήρηση για να σταματήσει η φθορά. Και τέλος φτάνουν στην αμμοδόχο. Εκεί, ο αρχαιολόγος, ο συντηρητής, ο ζωγράφος (ο ρόλος του να διαπιστώσει αισθητικές συνάφειες που θα συμπληρώσουν τα κενά και θα ολοκληρώσουν την εικόνα, αλλ’ όχι πάνω στο πρωτότυπο έργο) κάνουν την ανασύνθεση και παραδίδουν στο σημερινό αρχαιόφιλο την αιωνιότητα της ανθρώπινης τέχνης και ευιασθησίας.
Το θέμα είναι πως αυτή η μαγευτική καταβύθιση στην αιωνιότητα της τέχνης σταμάτησε. Τουλάχιστον για το Ακρωτήρι. Τα εργαστήρια παραμένουν κλειστά. Οι συντηρητές, απολυμένοι. Οι αρχαιολόγοι θλιμμένοι για τους θησαυρούς που θα παραμείνουν σωροί σπαραγμάτων, εξαιτίας της αδιαφορίας ή της αδυναμίας της πολιτείας. Ήρθε λοιπόν η ώρα των πολιτών της Σαντορίνης, να ξεπληρώσουν ένα απειροελάχιστο μέρος της οφειλής τους προς το προϊστορικό Ακρωτήρι. Η πρωτοβουλία για το «αγκάλιασμα», τη «διάσωση» ή την «πανστρατιά», δεν κινείται πλέον στο πνεύμα μιας ευγενούς αρχαιοφιλικής συνεισφοράς, αλλά στην εξόφληση μιας τεράστιας ιστορικής οφειλής. Γιατί πέρα από την αρχαιολογική, ιστορική ή καλλιτεχνική σημασία των ευρημάτων, είναι το Ακρωτήρι που έβαλε τη Σαντορίνη στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη. Και τώρα- μέσω της πρωτοβουλίας της 12ης Οκτώβρη- εκλιπαρεί για ένα ελάχιστο τμήμα των «πνευματικών δικαιωμάτων» που δικαιούται.
ΥΓ. Συνοδοί στην εκπληκτική εμπειρία της επίσκεψης στα εργαστήρια ήταν ο Εικαστικός και Επιμελητής Τέχνης Κάτωνας Ασιμής και η Ζωγράφος Φωτεινή Πρέκα που τράβηξαν άπειρες φωτογραφίες, κάποιες από τις οποίες δημοσιεύονται. Η Αρχαιολόγος κ. Τάνια Δεβετζή ήταν όμως εκείνη που με την εμπερίστατη ξενάγησή της, μας ανάγκασε να πάρουμε βαθιές ανάσες βγαίνοντας από το εργαστήριο, γιατί όλη την ώρα πιστεύαμε όλοι πως είχαμε κάνει μια βαθιά κατάδυση στην αιωνιότητα.