ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ «ΒΟΥΡΚΟΛΑΚΕΣ»

ΘΗΡΑ ΧΑΡΤΗΣ_rΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ ΚΑΙ ΟΙ ΒΟΥΡΚΟΛΑΚΕΣ
Είναι σε όλους γνωστό πως το όνομα Σαντορίνη, προέρχεται από την Ιταλική εκφορά της Αγίας Ειρήνης (Σάντα Ειρήνη), εκκλησίας που κατά πολλούς βρίσκεται στην Περίσα, ενώ άλλοι υποστηρίζουν πως ήταν ο ομώνυμος ναός της Θηρασίας. Εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1154 στα γραπτά του άραβα περιηγητή Edisi, που μιλά για το «νησί της Σάντα Ειρήνη». Όμως σε ένα ταξιδιωτικό οδηγό του 1854 (ήταν άραγε τότε τόσο πολλοί οι ξένοι που επισκέπτονταν στην Ελλάδα , ώστε να χρειάζεται Ταξιδιωτικός Οδηγός;.) που είχε τίτλο «Handbook for travelers in Greece» (Εγχειρίδιο για τους ταξιδιώτες στην Ελλάδα), δίνεται μια μάλλον απρόσμενη ετυμολόγηση του ονόματος. «Το σύγχρονο όνομα της Θήρας, αποδίδεται συνήθως στην Αγία Ειρήνη, μια αγία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Είναι όμως πιθανότερο να προέρχεται από μια παραφθορά του αρχαίου ονόματος «εις την Θήραν» (σ.σ. ελληνικά στο κείμενο) ή «στην Θήραν» που έγινε «Στηνθήραν» και οι Ιταλοί το απλοποίησαν σε Σαντορίνη» γράφει ο συντάκτης του λήμματος και συνεχίζει: «Κάτι ανάλογο συνέβη με το Στάνκο από το Κως, το Νάμφιο, από το Ανάφη, το Νιος από το Ίος και το Σταμπούλ (εις την Πόλην) από το Κωνσταντινούπολη, που από τους Ανατολίτες αποκαλείται κατ’ εξοχήν: «η Πόλη» (The City)». Μάλλον τραβηγμένη η εκδοχή του συγγραφέα, που πάντως, λίγο παρακάτω αναφερόμενος στις δοξασίες πως το έδαφος της Σαντορίνης είναι ιδανικό για τους «Vrykolakos» -όπως τους αποκαλεί- σηκώνει τα χέρια. «Η ετυμολογία της λέξης είναι άγνωστη» σημειώνει.
Πάντως, το Λεξικό Κριαρά «Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669)» (ο πρώτος τόμος εκδόθηκε το 1968 και παρατίθεται στην ηλεκτρονική «Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα»), δίνει την εξής ετυμολογία: «βουλκόλαξ κας -ο- βουρκόλακας. Βρικόλακας: […]βουλκόλαξ δήλον βούλκος λάκκου, ήγουν σήψις». Δηλαδή σύμφωνα με τον Κριαρά η λέξη αναφέρεται σε ένα πλάσμα που σαπίζει). Αναφορές όμως για τους «βορδόλακες», «βρυκόλακες» στη Σαντορίνη, υπάρχουν και στα κείμενα των ξένων περιηγητών, με κορυφαία την περικοπή του γάλου ιερωμένου Fr. Francoise Richard στο «Relation de ce qui s’est passé a Sant-Erini Isle de l’Archipel» (1657), όπου κάνει λόγο για «Ψευδοαναστημένους».
Βέβαια, η εξήγηση, είναι μάλλον απλή: το ηφαιστειακό και άνυδρο έδαφος της Σαντορίνης, αποτελεί σημαντικό ανασχετικό παράγοντα στην αποσύνθεση των σορών. Και είναι γνωστό άλλωστε πως εξαιτίας αυτής της γεωλογικής ιδιομορφίας, οι νεκροί στο νησί δεν θάβονται μέσα σε φέρετρο. Το αποτέλεσμα είναι πως η λαϊκή φαντασία οργιάζει.